Składowanie towarów. Proces, etapy, dobre praktyki i rozwiązania

Składowanie towarów to jeden z kluczowych elementów sprawnie działającej logistyki. Od tego, jak towary są rozmieszczone w przestrzeni magazynowej, zależy szybkość kompletacji zamówień, bezpieczeństwo zapasów i efektywność kosztowa całego łańcucha dostaw. W tym artykule wyjaśniamy, czym dokładnie jest składowanie towarów, jakie wyróżniamy jego sposoby i metody oraz które rozwiązania warto wdrożyć, by magazyn działał maksymalnie sprawnie.

Czym jest składowanie towarów?

Składowanie towarów to zorganizowany proces rozmieszczania i przechowywania zapasów w przestrzeni magazynowej w taki sposób, aby umożliwić ich bezpieczną identyfikację i szybki dostęp w momencie realizacji zamówienia.

W praktyce obejmuje nie tylko fizyczne „odłożenie towaru na miejsce”, ale przede wszystkim:

• dobór odpowiedniej lokalizacji dla każdego rodzaju produktu,
• zastosowanie właściwych systemów regałowych i stref magazynowych,
• integrację z systemem WMS (Warehouse Management System),
• zapewnienie odpowiednich warunków przechowywania (temperatura, wilgotność, dostęp).

Składowanie jest jednym z etapów szerszego procesu magazynowania – jeśli chcesz poznać pozostałe, przeczytaj nasz artykuł o procesie magazynowania towarów krok po kroku.

Sposoby składowania towarów – statyczne i dynamiczne

Podstawowy podział metod składowania opiera się na tym, czy towary mają przypisane stałe miejsce w magazynie, czy są lokowane tam, gdzie aktualna przestrzeń jest dostępna.

Składowanie statyczne (stałe)

Każdy produkt ma z góry wyznaczoną lokalizację. Pracownicy zawsze wiedzą, gdzie dany towar się znajduje – bez potrzeby weryfikacji w systemie.

Zalety:

• łatwa orientacja w magazynie,
• mniejsze ryzyko błędów przy kompletacji,
• sprawdza się przy stabilnym i powtarzalnym asortymencie.

Wady:

• ryzyko nieefektywnego wykorzystania przestrzeni – miejsce może stać puste, gdy zapasy są niskie.

Składowanie dynamiczne (zmienne)

Towary nie mają stałego miejsca – system WMS przypisuje im lokalizację na bieżąco, w oparciu o dostępną przestrzeń i parametry produktu.

Zalety:

• znacznie lepsze wykorzystanie powierzchni magazynowej,
• elastyczność przy zmiennym wolumenie zapasów,
• szczególnie efektywne w magazynach o wysokiej rotacji.

Wady:

• wymaga zaawansowanego systemu WMS,
• wyższe wymagania kompetencyjne wobec operatorów.

W 3LP stosujemy składowanie dynamiczne wspierane przez system WMS, co pozwala nam maksymalizować pojemność magazynu i elastycznie skalować operacje pod potrzeby każdego klienta.

Metody składowania towarów w magazynie

Wybór konkretnej metody składowania zależy od specyfiki produktów, dostępnej infrastruktury oraz planowanych wolumenów. Poniżej przedstawiamy najczęściej stosowane metody składowania w magazynie.

1. Składowanie rzędowe (regałowe)

Towary umieszczane są na regałach ustawionych w równoległych rzędach z korytarzami roboczymi między nimi. To najszerzej stosowana metoda składowania, łącząca dostępność operacyjną z dużą elastycznością.

Kiedy sprawdza się najlepiej:

• przy zróżnicowanym asortymencie wymagającym indywidualnego dostępu,
• w magazynach obsługujących e-commerce z dużą liczbą różnych SKU,
• gdy ważna jest kontrola stanów magazynowych i FIFO/FEFO.

Warianty:

• regały paletowe – do składowania palet z towarami jednorodnymi,
• regały półkowe – dla produktów mniejszych gabarytów, kartonów, opakowań jednostkowych,
• regały przepływowe (grawitacyjne) – zapewniają automatyczne przesuwanie towaru ku strefie pobrań, idealne przy zasadzie FIFO,
• regały wspornikowe – do przechowywania towarów długich i nieregularnych (rury, profile, deski).

2. Składowanie blokowe (sztaplowanie)

Jednostki ładunkowe (palety, pojemniki) składowane są bezpośrednio na posadzce, jedna na drugiej, bez użycia regałów. To metoda szczególnie popularna przy dużych dostawach jednorodnego towaru.

Zalety:

• maksymalne wykorzystanie powierzchni,
• brak kosztów infrastruktury regałowej,
• szybkie przyjęcie dużej ilości towaru.

Ograniczenia:

• utrudniony dostęp do towaru znajdującego się na dole stosu,
• nie sprawdza się przy zróżnicowanym asortymencie,
• może powodować straty przy mieszaniu partii (problem z FIFO).

3. Składowanie w regałach wysokiego składowania

Regały sięgające do kilkunastu metrów wysokości, obsługiwane przez wózki wysokiego składowania lub zautomatyzowane systemy AS/RS (Automated Storage and Retrieval System). To rozwiązanie stosowane w nowoczesnych magazynach, gdzie cena gruntu jest wysoka, a przestrzeń pionowa staje się kluczowym zasobem.

Zalety:

• dramatyczne zwiększenie pojemności przy tej samej powierzchni,
• integracja z systemami automatyki magazynowej,
• wysoka precyzja lokalizacji towaru.

4. Składowanie karuzelowe i w miniloadach

Systemy automatyczne, w których towary przemieszczają się do operatora (goods-to-person), a nie odwrotnie. Karuzele poziome i pionowe oraz miniloady (małe regały automatyczne) skracają czas kompletacji i ograniczają liczbę błędów.

Sprawdza się przy:

• dużej liczbie małogabarytowych SKU,
• wysokiej częstotliwości pobrań,
• potrzebie minimalizacji powierzchni roboczej.

5. Składowanie w strefach temperatury kontrolowanej

Dedykowane strefy chłodnicze lub mroźnicze dla towarów wrażliwych na temperaturę. Wymagają specjalistycznej infrastruktury i ścisłej kontroli parametrów środowiskowych.

Zasada ABC i inne reguły organizacji składowania

Sama metoda składowania to nie wszystko – równie istotna jest strategia przypisywania lokalizacji poszczególnym produktom.

Zasada ABC (analiza Pareto)

Produkty dzieli się na trzy grupy według częstotliwości wydań:

• Strefa A – produkty o najwyższej rotacji (~20% SKU, ~80% wydań) – umieszczane najbliżej strefy kompletacji,
• Strefa B – produkty o średniej rotacji – w środkowej części magazynu,
• Strefa C – produkty wolnorotujące – w najdalszych lub trudniej dostępnych lokalizacjach.

Dzięki tej zasadzie operatorzy pokonują krótszą drogę przy kompletacji najpopularniejszych zamówień, co przekłada się na oszczędność czasu i redukcję kosztów operacyjnych.

Zasada FIFO i FEFO

• FIFO (First In, First Out) – pierwsze przyjęte towary są jako pierwsze wydawane. Podstawa w każdej branży, gdzie kontrola dat produkcji jest istotna.
• FEFO (First Expired, First Out) – towar o najbliższym terminie przydatności jest wydawany w pierwszej kolejności. Kluczowe w branży spożywczej, farmaceutycznej i kosmetycznej.

Rodzaje składowania a specyfika branży

Nie istnieje jedna uniwersalna metoda składowania towarów. Wybór rozwiązania zależy od branży, rodzaju produktów, rotacji zapasów i wymagań dotyczących kontroli jakości.

W e-commerce najlepiej sprawdzają się systemy regałowe, dynamiczne i karuzelowe, ponieważ ułatwiają obsługę wielu SKU, szybką kompletację i pracę zgodnie z zasadą FIFO. W branży FMCG oraz spożywczej stosuje się składowanie blokowe, regałowe i FEFO, gdzie kluczowe znaczenie mają kontrola dat ważności oraz szybki przepływ towarów.

Farmacja wymaga regałów w strefach kontrolowanych, z monitoringiem temperatury, wilgotności i pełną ewidencją partii. W przemyśle dominują systemy wspornikowe i blokowe, dostosowane do dużych gabarytów oraz ciężkich ładunków. Z kolei w branży odzieżowej wykorzystuje się regały półkowe i wieszakowe, które chronią produkty przed uszkodzeniem i ułatwiają kompletację jednostkową.

Dobre praktyki w składowaniu towarów

Niezależnie od wybranej metody, efektywne składowanie wymaga przestrzegania kilku zasad:

1. Logiczny podział magazynu na strefy – strefa przyjęć, składowania, kompletacji i wysyłki powinny być od siebie wyraźnie oddzielone.
2. Regularna analiza rotacji zapasów – co najmniej raz na kwartał warto weryfikować, czy układ lokalizacji odpowiada aktualnej strukturze sprzedaży.
3. Standaryzacja oznaczeń – każda lokalizacja powinna być jednoznacznie oznaczona kodem lokalizacyjnym, czytelnym zarówno dla pracownika, jak i dla skanera.
4. Integracja z systemem WMS – system zarządzania magazynem to fundament efektywnego składowania dynamicznego i kontroli stanów w czasie rzeczywistym.
5. Szkolenie operatorów – nawet najlepszy system zawiedzie, jeśli pracownicy nie rozumieją zasad składowania i nie stosują ich konsekwentnie.

Nowoczesne technologie wspierające składowanie

Współczesne składowanie towarów opiera się w coraz większym stopniu na automatyzacji i digitalizacji:

• System WMS – przypisuje lokalizacje, śledzi stany magazynowe i generuje listy kompletacyjne w czasie rzeczywistym,
• Regały automatyczne i systemy AS/RS – eliminują potrzebę manualnego transportu towaru,
• Roboty mobilne (AMR) – samodzielnie przemieszczają towary między strefami magazynu,
• Skanery i czytniki RFID – umożliwiają błyskawiczną identyfikację towaru i potwierdzenie lokalizacji,
• Analityka danych – pozwala przewidywać zmiany popytu i optymalizować układ lokalizacji z wyprzedzeniem.

Składowanie towarów w outsourcingu logistycznym

Coraz więcej firm rezygnuje z budowy i utrzymania własnych magazynów na rzecz outsourcingu logistycznego. To rozwiązanie pozwala:

• korzystać z nowoczesnej infrastruktury bez nakładów inwestycyjnych,
• elastycznie skalować przestrzeń składowania w zależności od sezonu,
• skupić się na core businessie, delegując operacje logistyczne specjalistom.

W 3LP projektujemy procesy składowania indywidualnie dla każdego klienta – dobieramy metody, układy stref i systemy IT w oparciu o specyfikę produktów i skalę operacji.

Działamy z magazynów w Siechnicach koło Wrocławia i obsługujemy zarówno małe sklepy internetowe, jak i duże firmy produkcyjne.